Czy zdarzyło Ci się kiedyś zauważyć, że komary wręcz uwielbiają właśnie Ciebie, znacząco bardziej niż innych wokół? Jeśli tak, to nie jesteś ani szalony, ani pechowy. Stare opowieści o „słodkiej krwi” czy dietach grejpfrutowych też okazały się mitem. Okazuje się, że istnieją solidne badania naukowe potwierdzające, że niektóre osoby to prawdziwe „magnesy na komary”.
Za tym zjawiskiem stoi kombinacja czynników: skład Twojej skóry, unikalna chemia zapachu, a nawet mikroskopijne organizmy zamieszkujące naszą skórę. Forbes pisze o tym w kontekście najnowszych odkryć. Ale w przeciwieństwie do babcinych mądrości, te wnioski opierają się na dowodach laboratoryjnych, przemyślanych testach i analizach chemicznych.
Komary kierują się zapachem – to sprawdzona metoda
Samice komarów, które jako jedyne gryzą, nie wybierają swoich ofiar losowo. Używają one złożonego zestawu sygnałów sensorycznych do wyszukiwania żywiciela, opierając się na:
- Smudze dwutlenku węgla z naszego oddechu, która sygnalizuje obecność żywej istoty w pobliżu.
- Cieple ciała i kontraście wizualnym.
- A co najważniejsze, zapachu naszego ciała. To skomplikowana mieszanka lotnych związków chemicznych, która jest absolutnie unikalna dla każdego z nas.
Fakt, że komary polegają głównie na swoim węchu, jest znany od dziesięcioleci. Jednak przełomowe badanie z 2022 roku, opublikowane w czasopiśmie „Cell”, w końcu powiązało ten wybór węchowy z konkretnymi markerami chemicznymi w zapachu ludzkiej skóry.
Naukowcy zidentyfikowali grupę ludzi, którzy konsekwentnie przyciągali więcej komarów z gatunku Aedes aegypti. Co uderzające, te różnice nie były przypadkowe ani zmienne – utrzymywały się przez wiele miesięcy, a nawet lat. Kluczowy wniosek z artykułu w „Cell” brzmi: osoby najbardziej atrakcyjne dla komarów wydzielały wysoki poziom kwasów karboksylowych na swojej skórze. Są to związki organiczne powstające w wyniku rozkładu łoju (sebum) przez mikroby zamieszkujące naszą skórę.
Jak powstaje nasza unikalna „sygnatura zapachowa”?
W ramach eksperymentu, uczestnicy nosili przez kilka godzin nylonowe rękawy na ramionach, co pozwoliło ich naturalnym zapachom skóry wsiąknąć w tkaninę. Następnie komary w teście laboratoryjnym miały wybór między dwoma rękawami. Szybko stało się jasne, że nieliczni wybrani przyciągali znacznie więcej komarów – w jednym przypadku ponad 100 razy więcej! Naukowcy zauważyli, że w najbardziej atrakcyjnych próbkach skóry występowało znacznie więcej kwasów karboksylowych.
Poziom kwasów karboksylowych u danej osoby nie jest przypadkowy. Jest on uwarunkowany kombinacją genetyki, mikrobiomu skóry i ogólnej chemii ciała, co sprawia, że jest on całkowicie unikalny dla każdego. Mówiąc konkretniej:
- Twoje DNA określa podstawowy poziom wydzielanych przez skórę olejów.
- Mikroby skórne żywią się tymi olejami, co prowadzi do powstawania pachnących związków.
- To właśnie te związki, a nie sam pot, najsilniej przyciągają komary.
Co ciekawe, ten profil zapachowy nie znika. Badanie wykazało, że atrakcyjność danej osoby dla komarów pozostawała stabilna w czasie, nawet gdy zmieniały się takie czynniki jak dieta, używane mydła czy codzienne nawyki.
Co jeszcze wpływa na wybór komara?
Chociaż kwasy karboksylowe są kluczowym czynnikiem w preferencjach komarów, nie są one jedynym. Inne elementy również mogą wpływać na wybór owada:
- Dwutlenek węgla i ciepło ciała: Komary podążają za CO₂ w przybliżonym kierunku, a następnie wykorzystują sygnały zapachowe do wyboru konkretnej ofiary. Wyższa temperatura ciała może sprawić, że jedna osoba będzie dla nich bardziej widoczna.
- Grupa krwi: Niektóre badania epidemiologiczne sugerują niewielkie preferencje dla określonych grup krwi (np. pierwszej – O) u niektórych gatunków komarów. Jednak dane są sprzeczne i nie tak przekonujące jak wnioski dotyczące zapachu ciała.
- Zróżnicowanie mikrobiomu skóry: Badania powiązały liczbę i różnorodność bakterii skórnych z atrakcyjnością dla owadów.
- Zachowanie i środowisko: Eksperymenty terenowe wykazały, że czynniki związane przede wszystkim z zapachem ciała (takie jak picie alkoholu czy intensywny wysiłek fizyczny) mogą nieznacznie zwiększać atrakcyjność. Jednak te wyniki są również mniej przekonujące niż związek z kwasami karboksylowymi.
Wielu może zastanawiać się, czy osoby „magnetyczne dla komarów” są na to skazane do końca życia. Krótka odpowiedź brzmi: prawdopodobnie tak. Atrakcyjność jest stabilną cechą chemii zapachu Twojego ciała. Nie oznacza to jednak, że jesteś skazany na bycie pogryzionym przez całe lato; istnieją różne sposoby, aby tego uniknąć. Oznacza to po prostu, że komary podążają za realnymi, mierzalnymi sygnałami zapachowymi.
Co dalej w badaniach nad komarami?
Zrozumienie, dlaczego komary preferują jedne osoby nad innymi, jest ważną dziedziną medycyny. Choroby przenoszone przez komary (denga, Zika, żółta febra, malaria) zabijają corocznie ponad milion osób. Faktycznie, komary są uważane za najniebezpieczniejsze zwierzęta na Ziemi.
To sprawia, że badania są niezbędne do opracowania lepszych repelentów. Naukowcy już teraz pracują nad:
- Odszyfrowaniem specyficznych receptorów zapachowych u komarów.
- Zmianą mikrobiomu skóry w celu modyfikacji profilu zapachowego.
- Opracowaniem repelentów nowej generacji, ukierunkowanych bezpośrednio na te receptory.
Wcześniej informowano o tym, że stres związany z wiekiem przyspiesza proces starzenia się u kobiet. Ale wracając do komarów – czy Ty również należysz do grona szczęśliwców, których omijają? A może masz swoje sprawdzone sposoby na walkę z tymi uciążliwymi owadami?
